In Jeddah staat sinds vorige week het skelet van het eerste gebouw boven de kilometer hoogte. De tachtigste verdieping passeerde de toren in december, op 14 april 2026 stond hij op honderd. Zo'n bouwtempo had niemand verwacht na zeven jaar volledige stilte op de bouwplaats.
Honderd verdiepingen in vier maanden tijd
De cijfers zijn eenvoudig: ergens elke drie tot vier dagen rijst er een nieuwe verdieping uit het beton. Op dit ritme schiet de Jeddah Tower de komende achttien maanden door naar zijn uiteindelijke 157 verdiepingen. Architect en aannemer mikken op oplevering in 2028, en op dit moment lijkt die deadline voor het eerst geloofwaardig.
De voormalige werknaam JEC Tower blijft soms hangen, maar de officiële naam is gewoon Jeddah Tower. De toren staat ten noorden van het centrum van Jeddah, aan de Rode Zee, en moet straks de hoofdmast worden van Jeddah Economic City, een nieuwe wijk voor honderdduizenden bewoners die om hem heen wordt opgetrokken.
Zeven jaar lang stond hier helemaal niets
De bouw begon in 2013, en in januari 2018 viel hij stil op zo'n veertig procent voltooiing. De directe aanleiding was een arbeidsconflict met de hoofdaannemer, dat samenviel met de Saoedische anti-corruptiezuivering van prins Mohammed bin Salman in 2017. Daarna kwam de pandemie, de financiering bleef hangen en de bouwplaats verloor zijn ploegen.
Pas begin 2025 startten de torenkranen weer. Wat sindsdien gebeurt, is opmerkelijk in megaproject-land: er zijn geen herzieningen, geen gewijzigde plannen, geen extra studies. De originele tekeningen uit 2011 worden gewoon verder uitgevoerd, alsof er nooit een onderbreking is geweest. Vergelijk dat met de Sagrada Familia, die door eindeloos uitstel juist zijn cultstatus kreeg, en je ziet hoe ongebruikelijk deze restart eigenlijk is.
De architect die ook de Burj Khalifa tekende
Het ontwerp komt van Adrian Smith, een Amerikaanse architect die eerder bij Skidmore, Owings & Merrill de Burj Khalifa tekende. Met zijn eigen bureau Adrian Smith + Gordon Gill Architecture won hij de prestigeklus om Smiths eigen recordhouder voorbij te streven. Een opmerkelijke situatie: dezelfde tekenaar die de hoogste toren ter wereld bedacht, ontwerpt nu de toren die hem moet verslaan.
Smith heeft daar een paar voor de hand liggende ingrepen op losgelaten. De Jeddah Tower is asymmetrischer, slanker en oogt minder als een gestapelde piramide. Bovenop komt een uitzichtterras op de 157e verdieping, het hoogste door mensen toegankelijke punt ooit gebouwd. Liften met dubbele cabines schieten met meer dan tien meter per seconde naar boven, ofwel ruim 36 kilometer per uur in een verticale lijn.
Een vorm die de wind moet breken
Wie van bovenaf naar het bouwwerk kijkt, ziet drie smalle vleugels die uit een centraal punt omhoog groeien. Smith verwijst zelf naar opgevouwen woestijnplant-bladeren als inspiratie. De vorm dient ook een functie: door de driehoekige plattegrond breekt de wind zich in plaats van vol op het gebouw te beuken. Bij gebouwen boven de kilometer is windbelasting het grootste structurele probleem dat ingenieurs moeten oplossen.
Aan de buitenkant komt een gevelsysteem dat licht reflecteert maar warmte tegenhoudt. Jeddah heeft zomers met temperaturen ruim boven de veertig graden; de Burj Khalifa heeft hetzelfde probleem en lost het deels op met dik geïsoleerd glas en een gestapeld silhouet. De Jeddah Tower kiest voor zo weinig mogelijk gevel-oppervlakte op de zonzijde, wat ook de slanke verschijning verklaart.
De wedloop is voorlopig voorbij
Met dit ene project zet Saoedi-Arabië een streep onder veertig jaar wolkenkrabber-competitie tussen Aziatische en Arabische steden. De Burj Khalifa stond sinds 2010 op 828 meter; de Jeddah Tower wordt minimaal 1.000 meter, en als je de antenne meerekent waarschijnlijk meer. Newsweek meldt dat de uiteindelijke hoogte tot 1.008 meter zou kunnen oplopen.
Wat opvalt is dat geen enkel ander land op dit moment iets vergelijkbaars probeert. China verbiedt de bouw van torens boven de 500 meter zelfs voor nieuwe steden. New York en Hongkong houden het al jaren stabiel rond de 600 meter. De wedloop naar steeds hogere torens lijkt op elk continent gestopt, behalve hier. Voor wie het volledige verhaal wil teruglezen, geeft Wikipedia een uitgebreide tijdlijn van het project.
Wat dit betekent voor de skyline van morgen
Voor architecten is de Jeddah Tower meer dan een hoogterecord. Hij wordt het eerste serieuze testbed voor structurele ideeën die alleen op deze schaal werken: de driepoots-plattegrond, het super-hogesterkte beton dat tot honderden meters omhoog gepompt moet worden, en de tweelaagse liftsystemen.
Dat de iconische gebaren niet ophouden is sowieso duidelijk: Bjarke Ingels stapelt een kunstmatige berg in Toronto en het nieuwe LACMA in Los Angeles verdeelt de architectuurwereld. Maar wat in Jeddah staat, vraagt om een ander vocabulaire. Wat hier de komende twee jaar gebouwd wordt, gaat de blueprint vormen voor torens die elders nog niet zijn aangekondigd. En zelfs als er voorlopig geen tweede komt, blijft Jeddah het symbool van een tijdperk waarin één toren in zijn eentje de wereldwijde architectuurorde herschrijft.