Op 20 februari 2026 hees een kraan het laatste stuk van een honderd ton zware kruis boven Barcelona. Daarmee bereikte de Sagrada Familia haar volle hoogte van 172,5 meter en werd de kathedraal, na 144 jaar bouwen, architectonisch voltooid. Op 10 juni zegende paus Leo XIV de Toren van Jezus Christus in, precies honderd jaar na de dood van architect Antoni Gaudí. Voor de architectuurwereld is dit geen kleine mijlpaal: het langstlopende bouwproject van Europa is klaar.
Waarom het bouwen zo lang duurde
Gaudí nam de opdracht voor de Sagrada Familia in 1883 over van een andere architect en werkte er tot zijn dood in 1926 vrijwel dagelijks aan. Hij liet nauwelijks complete bouwtekeningen na, maar wel gipsen schaalmodellen en een reeks principes over vorm en structuur. Na zijn dood moesten opeenvolgende generaties architecten die modellen reconstrueren, deels vernietigd tijdens de Spaanse Burgeroorlog. De bouw leunde bovendien lange tijd volledig op donaties en entreegeld, niet op subsidies. Pas de komst van 3D-modellering en steenzagen op maat in de jaren negentig maakte het mogelijk om Gaudí's ingewikkelde, dubbel gekromde vormen daadwerkelijk in steen te vertalen.
Wat begon als een project zonder deadline, kreeg pas in 2015 een concrete einddatum: 2026, honderd jaar na Gaudí's overlijden. Die datum is nu, op de laatste gevelafwerking na, gehaald.
De Toren van Jezus Christus als laatste grote ingreep
De centrale toren, gewijd aan Jezus Christus, is met 172,5 meter nu het hoogste punt van het gebouw en maakt de Sagrada Familia de hoogste kerk ter wereld. Hij torent boven de zes torens uit die de vier evangelisten, Maria en Jozef vertegenwoordigen. Het kruis op de top is bekleed met glas en keramiek die op zonnige dagen licht in alle richtingen weerkaatsen, zichtbaar tot kilometers buiten de stad. Volgens Vatican News markeert de installatie van dit laatste kruisdeel het moment waarop de buitenwerken van de centrale toren definitief klaar zijn.
Wat overblijft is grotendeels decoratief: onderdelen van de Glory-gevel, de hoofdingang die symbolisch de weg naar de hemel moet verbeelden, en een deel van het omliggende plein. Grote structurele ingrepen zijn er niet meer nodig.
Wat Gaudí met deze vorm bedoelde
Gaudí ontwierp niet vanuit een tekentafel, maar vanuit de natuur. Zijn zuilen vertakken zich als bomen, zijn gewelven zijn opgebouwd uit hyperboloïden die hij testte met hangende kettingen en spiegels. Die methode, bekend als de funicular model, liet hem de krachten in een gebouw zien nog voordat er één steen gelegd was. Het resultaat is een interieur waarin daglicht door glas-in-loodramen in groen, blauw en oker naar binnen valt, en de zuilen zich boven je hoofd vertakken als een bos van steen.
Voor liefhebbers van architectuur is dat precies waarom de voltooiing zo veel aandacht trekt: het is een van de laatste grote bouwwerken waarbij één ontwerper, honderd jaar na zijn dood, nog steeds de visie van het hele gebouw bepaalt. Waar bij de bescheiden architectuur van vandaag juist terughoudendheid de norm is, koos Gaudí voor het tegenovergestelde: een gebouw dat overal decoratie en symboliek draagt.
Wat dit betekent voor bezoekers
Voor wie Barcelona overweegt, verandert er praktisch weinig op korte termijn. De basiliek is al decennia toegankelijk voor bezoekers en blijft dat gewoon, inclusief de mogelijkheid om de torens te beklimmen. Wat wel verandert is de skyline: de Sagrada Familia is nu definitief het hoogste gebouw van Barcelona, hoger dan de kathedraal van La Seu en ruim boven de omliggende bebouwing. Vanaf het strand, de Montjuïc-heuvel of het dakterras van een hotel in de wijk Eixample is de voltooide toren voor het eerst in zijn volledige vorm te zien.
De timing valt ook samen met een golf aan architectonische mijlpalen dit jaar. Zo werd eerder al bericht over een museum in Shenzhen dat zelf een landschap vormt en over het ruimteschipachtige Lucas Museum in Los Angeles. Waar die gebouwen inspelen op de omgeving, doet de Sagrada Familia het tegenovergestelde: ze domineert de omgeving al meer dan een eeuw, en doet dat vanaf nu in haar definitieve vorm.
Wat je nu nog moet weten voor je gaat
Wie de kerk wil bezoeken, boekt tickets het beste enkele weken vooruit: de belangstelling is sinds de voltooiing flink gestegen en tijdsloten voor de torenbeklimming raken snel vol. De buitenkant is nu grotendeels af, maar binnen wordt nog gewerkt aan de laatste afwerking van de Glory-gevel, dus verwacht hier en daar nog steigers. Volgens de bouworganisatie zelf duurt die laatste fase, inclusief het omliggende plein, nog zeker tot in de jaren dertig. De ruwbouw is klaar, het verhaal van de Sagrada Familia niet helemaal.