Tussen de Marokkaanse hoofdstad Rabat en de oude koningsstad Salé staat sinds eind april een vreemde nieuwkomer aan de Bou Regreg. Een raket van 250 meter hoog, klaar voor lancering, alleen vertrekt hij nooit. De Mohammed VI Tower is officieel geopend en daarmee meteen het hoogste gebouw van Marokko, en het derde hoogste van het hele Afrikaanse continent.
De toren is een ontwerp van het Madrileense bureau Rafael de La-Hoz samen met de Marokkaanse architect Hakim Benjelloun. 55 verdiepingen, een gebogen vorm die als een tank op een lanceerplatform de lucht in steekt, en aan de top een observatorium dat over de Atlantische kust uitkijkt. Acht jaar bouwen, ongeveer 700 miljoen dollar, en deze week de eerste echte gasten.
Een raket op een lanceerplatform aan de rivier
De plek is geen toeval. De toren staat aan de monding van de Bou Regreg, precies tussen het historische Salé en het moderne Rabat. Twee steden die elkaar aan weerszijden van de rivier al eeuwen aankijken, en die nu een gedeeld verticaal baken erbij hebben.
Voor wie het interieurnieuws volgt: Marokko zet hiermee een statement. Het land profileert zich al jaren als luxe-bestemming voor Europeanen die warmte met cultuur willen combineren, maar tot nu toe ontbrak het aan iconische hedendaagse architectuur. De Mohammed VI Tower vult dat gat in één keer.
Hoe een NASA-bezoek in 1969 de gevel bepaalde
Het verhaal achter de vorm is bijna te mooi om waar te zijn. Hakim Benjelloun bezocht in 1969, als jonge man, een NASA-vluchtsimulatie. Hij was zo onder de indruk van de Saturn V dat hij die ervaring decennia later vertaalde in een gebouw. De gebogen flanken van de toren refereren letterlijk aan de raket die de eerste astronauten naar de maan bracht.
Het is een persoonlijke architectonische droom die uiteindelijk midden in een Afrikaanse hoofdstad terechtkwam. Niet omdat een opdrachtgever erom vroeg, maar omdat Benjelloun decennia volhield. Achter zo'n gebogen gevel zit veel rekenwerk, vergelijkbaar met andere ambitieuze megaprojecten in deze regio. Lees ook hoe de Saudische Jeddah Tower na zeven jaar stilstand weer in beweging komt, een verwante poging om met hoogte een nationaal verhaal te vertellen.
Waldorf Astoria en uitzicht over de Atlantische kust
De binnenkant van de toren leest als een paginalange brochure. 55 verdiepingen verdeeld over kantoren, appartementen, een tentoonstellingsruimte, een observatorium, en bovenin een Waldorf Astoria-hotel. Voor de luxe-hospitalitygroep van Hilton is het een opvallende landingsplek, want het is hun eerste echte hoogbouwhotel in Noord-Afrika.
De appartementen op de bovenste verdiepingen kijken ver over de Atlantische Oceaan en richting de oude medina van Salé. Volgens lokale projectontwikkelaars hebben Marokkaanse zakenfamilies en investeerders uit de Golfstaten een groot deel van de eenheden al voor de officiële opening vastgelegd. Wie hier woont, ziet vier dingen tegelijk: het paleis van de koning, de oceaan, de oude stadsmuren en de skyline die nog op gang moet komen.
De openingsceremonie werd geleid door kroonprins Moulay El Hassan, samen met opdrachtgever en Bank of Africa-CEO Othman Benjelloun. Die laatste, inmiddels in de tachtig, drukte hiermee een persoonlijke ambitie door die hij in 2017 startte met de eerste paalslagen. Volgens openbare bouwgegevens kostte het project ruim 700 miljoen dollar.
De zuidkant verbergt zonnepanelen
Onder de elegante huid zit een minder zichtbare innovatie. De volledige zuidgevel is uitgevoerd als een fotovoltaïsche dubbele schil. Concreet: een laag glas, een tussenruimte met zonnepanelen, en pas dan het binnenklimaat. De panelen leveren energie aan het gebouw zelf en werken tegelijkertijd als thermische buffer tegen de Marokkaanse zon.
Het is een oplossing die je vaker ziet opduiken in regio's waar koeling de grootste energievreter is. De truc is dat de panelen het felste licht onderscheppen voordat het de glasgevel raakt. Dat scheelt aanzienlijk in airco-verbruik, terwijl de bewoners alsnog uitzicht houden via de oost- en westgevels. Een vergelijkbare gevel-strategie zag je vorig jaar bij het ZGF-paviljoen rond een opgerichte Space Shuttle in Los Angeles, alleen daar gaat het om een museum in plaats van een woon-werktoren.
Voor zo'n hoog gebouw, in een land waar zonnestroom relatief goedkoop opgewekt wordt, is dit niet alleen een duurzaamheidsetiket aan de buitenkant. Het rekent zich binnen het vastgoedmodel terug, en dat is precies waarom andere ontwikkelaars in de Maghreb nu aan vergelijkbare gevelconcepten werken.
Wat dit zegt over de ambitie van Rabat
Een raket-toren die officieel deze maand opent is meer dan een architectonische curiositeit. Marokko bereidt zich voor op het wereldkampioenschap voetbal van 2030, dat het samen met Spanje en Portugal organiseert. De stad kan dus best wat extra hotelkamers en luxe-appartementen gebruiken, en een nieuwe skyline doet daar geen kwaad aan.
Wat tegelijkertijd opvalt: dit is geen project van een groot Westers bureau dat een idee parachuteert. Het is een Spaans-Marokkaanse samenwerking waarin de lokale architect het persoonlijke verhaal levert en het Madrileense bureau de uitvoering begeleidt. Kijk naar de manier waarop Frank Gehry zijn grootste museum eindelijk in Abu Dhabi neerzette, en je ziet hetzelfde patroon: lokaal kapitaal, internationale architectuurtaal, een nationaal verhaal dat verticaal verteld wordt.
Voor wie de komende jaren naar Rabat reist, is de Mohammed VI Tower het oriëntatiepunt geworden waar de stad eerder geen behoefte aan leek te hebben. Inmiddels is het moeilijk voor te stellen dat er ooit een Bou Regreg-skyline bestond zonder die ene raketvorm in het midden.