Tien jaar geleden circuleerden de eerste renders van Nieuw Bergen via architectuursites en sociale media. De reacties varieerden van bewonderend tot ronduit sceptisch: zou MVRDV werkelijk een complete woonbuurt neerzetten waarvan de daken samen het silhouet van een gebergte vormen? Afgelopen week beantwoordde de voltooiing van het complex die vraag. Het staat er, het ziet er indrukwekkend uit, en de uitvoering verliest weinig van de oorspronkelijke ambitie.
Nieuw Bergen ligt in de Eindhovense wijk De Bergen, op een voormalig terrein van gemeentelijke panden en parkeerplaatsen. Opdrachtgever SDK Vastgoed (VolkerWessels) en aannemer Stam & De Koning Bouw namen tien jaar de tijd om zeven gebouwen te realiseren op een totale vloeroppervlakte van ruim 31.000 vierkante meter.
Waarom de daken precies op 45 graden staan
De schuine dakvlakken zijn het meest fotografische element van het complex, maar ze zijn geen puur esthetische keuze. MVRDV positioneerde alle daken op een hoek van 45 graden ten opzichte van de aangrenzende bebouwing in de wijk. Daardoor ontvangen zowel de appartementen als de openbare ruimtes het hele jaar door maximaal daglicht, ook al is de dichtheid van het complex relatief hoog.
Die hellende vlakken leveren bovendien twee praktische voordelen op. Op de groendaken wordt regenwater vastgehouden, hittestress verminderd en biodiversiteit in de binnenstad gestimuleerd. In totaal voegt Nieuw Bergen zo een kleine 3.200 vierkante meter groen toe aan Eindhoven. Op dezelfde daken liggen zonnepanelen die een substantieel deel van het energieverbruik opvangen.
Zeven gebouwen, één samenhangend geheel
De gebouwen dragen namen van kleuren uit het spectrum: Indigo, Violet, Bleu, Rouge, Orange, Jaune en Vert. Vijf zijn volledig nieuw; twee zijn getransformeerde 20e-eeuwse gemeentepanden. Die combinatie was een bewuste keuze om het complex te verankeren in de bestaande identiteit van De Bergen als historische stadswijk. MVRDV-medeoprichter Jacob van Rijs omschreef het als "gebouwen met karakter, die op een natuurlijke manier in de buurt geworteld zijn."
De gevels vertellen dat verhaal visueel. De gerestaureerde historische gebouwen zijn bekleed met donkerrood baksteenwerk. Gaandeweg gaan de gevels over van bruin via beige en lichtgrijs naar volledig witte steen op de hoogste toren - Indigo - die 17 verdiepingen telt. Die kleurgradiënt geeft het complex een samenhang die je pas goed ziet als je de hele buurt doorloopt.
Van sociale huur tot luxe penthouse
De 237 woningen lopen uiteen van betaalbare sociale huurappartementen tot luxe penthouses. Dat is een bewuste keuze: MVRDV ontwierp Nieuw Bergen als een gemengde stadswijk, niet als een exclusief woongebouw voor één inkomensgroep. Van de 237 woningen zijn er 54 sociale huur, ondergebracht in de Orange-toren van zes verdiepingen.
Bovenop drie van de zeven gebouwen liggen open dakterrassen met glazen windschermen. Het Bleu-gebouw heeft een bijzondere toevoeging: een glazen kas waar bewoners gezamenlijk tuinieren. Voor een Nederlandstalig wooncomplex van deze schaal is zo een communale kas een noviteit.
Voor architectuurliefhebbers die de Nederlandse architectuurscene bijhouden: eerder schreven we al over de finalisten voor het BNA Beste Gebouw van het Jaar. Nieuw Bergen was op dat moment nog in de afrondingsfase en zal in toekomstige edities ongetwijfeld figureren.
Autovrij en levendig op de begane grond
De begane grond van vijf van de zeven gebouwen - Indigo, Violet, Bleu, Vert en Jaune - biedt commerciële ruimtes met buitenterrassen. De straten en pleintjes daartussen zijn vrijwel autovrij ontworpen, wat Nieuw Bergen direct na oplevering het karakter geeft van een verblijfsgebied. Het succes van woonbuurten op deze schaal hangt altijd af van de activiteit op de begane grond; MVRDV koos voor een levendige plint die uitnodigt tot verblijven in plaats van doorlopen.
Dit soort autovrije stedenbouw sluit aan bij een bredere tendens die steeds meer Nederlandse projecten kenmerkt. Wie meer wil weten over de trend naar groen en natuur in woonontwerp, leest ook ons stuk over wat een echt biofiel interieur onderscheidt van een paar kamerplanten op de vensterbank.
Wat tien jaar bouwen concreet oplevert
Grote stedenbouwkundige projecten als Nieuw Bergen worden altijd afgerekend op de vraag of de gebouwde werkelijkheid de beloften van de oorspronkelijke renders waarmaakt. Bij dit complex is het antwoord positief. De zigzag-contour staat er als ontworpen, de groendaken zijn aangelegd, en de kleurgradiënt van de gevels is precies zo uitgevoerd als in de plannen bepaald was.
MVRDV omschreef het project zelf als "een keten van beschaafde maar tegelijkertijd radicale gebouwen die een bergachtig landschap oproepen." Die omschrijving is achteraf raak. Nieuw Bergen laat zien dat stedelijke woningbouw niet hoeft te kiezen tussen hoge dichtheid en menselijke schaal, als je de bereidheid hebt om tien jaar lang aan één visie vast te houden. Wie in Eindhoven woont of de buurt bezoekt: een wandeling door het complex is de moeite waard.