Je staat in de showroom en de bank voelt perfect. Niet te diep, niet te lang, met precies de juiste armleuning. Drie weken later staat dezelfde bank in je woonkamer en lijkt het of de kamer kleiner is geworden. Je loopt om de bank heen om bij de keuken te komen, de salontafel past niet meer voor je voeten en de plant in de hoek raakt de armleuning. Dit overkomt bijna iedereen, en het ligt niet aan jouw oog voor maat. Het ligt aan een rekenfout die in de winkel begint.
Een showroom is gemiddeld vier tot zes keer zo groot als een gemiddelde Nederlandse woonkamer. Plafondhoogte van zes meter, gangpaden van drie meter, geen radiator die uitsteekt. Een bank van 280 centimeter ziet er daar bescheiden uit. In een huiskamer van vier bij vijf neemt diezelfde bank visueel de helft van de ruimte in. Dat klopt mathematisch ook, zet drie meter bank tegen vijf meter muur en je hebt 60 procent dichtgezet.
De tape-truc die elke interieurontwerper gebruikt
Voor designers is dit zo standaard dat ze er niet eens over praten. Voor je een bank bestelt, plak je de buitenmaten met masking tape of schilderstape exact op de vloer. Niet alleen de lengte, maar ook de diepte. Vergeet de armleuningen niet, die rekenen vaak vijftien tot twintig centimeter extra. Loop daarna een week lang langs die tape. Wat in de tekening ruim leek, voelt op de vloer vaak benauwd.
Dezelfde truc werkt voor de salontafel, de fauteuil ernaast en het tv-meubel. Het kost een uur en een rolletje tape, en het bespaart je een retour van honderden euro's of, erger, een bank die je negen jaar lang met tegenzin gebruikt. Plak ook waar je voeten komen als je zit. Veel mensen vergeten dat een bank van 95 centimeter diep met benen erop nog een meter extra eet.
De vuistregels die in geen enkele advertentie staan
Designers hanteren een paar simpele maten. Rondom de bank wil je minimaal 75 centimeter vrije loopruimte, anders schuif je elke keer langs de armleuning. Tussen bank en salontafel houd je 40 tot 45 centimeter aan. Minder voelt klem, meer en je moet voorover hangen om je glas te pakken. De bank zelf zou in een kamer van vier bij vier maximaal 220 centimeter mogen zijn. Heb je 30 vierkante meter of meer, dan kun je naar 240 of 260. Een bank van 300 centimeter past in vrijwel geen Nederlandse rijtjeshuis-woonkamer, hoe graag de showroom je dat ook wil verkopen.
Een veelgemaakte aanname is dat een hoekbank ruimtebesparend werkt. Soms wel, vaak niet. Een hoekbank van 280 bij 180 vreet evenveel ruimte als twee losse banken en geeft je veel minder flexibiliteit als je later wilt schuiven. Hetzelfde scale-probleem zie je terug bij vloerkleden, waar mensen het tegenovergestelde doen en juist te klein kopen.
Zitdiepte en zithoogte, de twee getallen die niemand checkt
De lengte van een bank is het eerste wat we onthouden. De diepte vergeten we, en die maakt het verschil tussen een bank waarop je ontspant en een bank waarop je rechtop blijft hangen. Een diepe bank van 110 centimeter klinkt comfortabel maar werkt alleen als jouw beenlengte erbij past en als je graag ligt. Ben je 1,70 meter? Dan zit je met een diepte van 100 centimeter al onhandig, want je voeten reiken niet tot de vloer of je rug raakt de leuning niet. 90 tot 95 centimeter diepte werkt voor de meeste lichaamslengtes.
Zithoogte is een ander vergeten getal. Onder de 40 centimeter zit prima voor een lounge-avond, maar opstaan kost moeite. Boven de 48 centimeter ben je een fauteuil aan het kopen, geen bank. Ga in de showroom zitten en let op of je voeten plat op de vloer komen zonder dat je rug naar voren kantelt. Doe dit ook met je partner, want jullie zithoogte verschilt al snel vijf centimeter.
Modulair denken voor wie twijfelt
Twijfel je tussen twee maten? Kies dan voor een modulaire bank in plaats van een vaste driezitter. Modulaire systemen kun je later uitbreiden of inkorten als je verhuist of als de gezinssamenstelling verandert. Veel merken bieden tegenwoordig elementen aan die je vrij kunt combineren, van losse poefs tot rugloze chaises die ineens een tweezitter worden. De aanschaf is iets duurder, maar de levensduur is twee tot drie keer zo lang omdat de bank meegroeit met je woonsituatie.
Een tweede optie is een tweezits-plus-fauteuil-combinatie in plaats van een grote driezitter. Twee 180-centimeter elementen geven je dezelfde zitcapaciteit als een driezitter van 240, maar voelen lichter in de ruimte en geven je de optie om er anders mee te schuiven als je een keer een kerstboom kwijt moet.
Dit is wat je morgen anders doet
Voor je naar de showroom gaat, meet je je woonkamer op en teken je er een grondplan van op ruitjespapier. Schaal, 1 centimeter is 25 centimeter werkelijkheid. Knip je beoogde bank in dezelfde schaal uit, leg hem op het plan en schuif. Pas daarna ga je kijken. Neem een rolmaat mee in plaats van je gevoel, ga zelf zitten met je voeten op de vloer en vraag de verkoper de zitdiepte en zithoogte in getallen. Een showroom-look in je eigen woonkamer voorkom je niet met dure stoffen, maar met juiste proporties. Een iets kleinere bank in een ademende kamer voelt elke dag luxer dan een te grote bank die je doorgangen blokkeert.