Je zit op de bank en voelt een koude streep langs je enkels, terwijl de verwarming allang aanstaat. Dat is geen inbeelding. Bij de meeste Nederlandse huizen komt de meeste warmteverspilling niet via het dak of de muren, maar via kieren rond deuren, ramen en de brievenbus. Nu de avonden weer koeler worden, is dit het moment om die lekken op te sporen, voordat je de hele winter voor niets stookt.
Waar die kou precies vandaan komt
Tocht ontstaat bijna altijd op dezelfde vier plekken: de kier onder de voordeur, de aansluiting tussen kozijn en muur, de brievenbus en oude, uitgeharde rubbers rond draaiende ramen. Bij een rijtjeshuis uit de jaren zeventig of tachtig tellen die kieren samen al snel op tot een gat van enkele vierkante centimeters, meer dan genoeg om een constante koude luchtstroom door je woonkamer te laten trekken. Je merkt het meestal het eerst bij de voordeur, simpelweg omdat die het meest gebruikt wordt en het rubber daar het snelst slijt.
Wil je meer weten over andere plekken waar de herfst je huis binnensluipt? Lees ook ons artikel over condens op je ramen, want vochtige lucht en tocht hangen vaak samen.
Zo spoor je elke tochtplek op
Je hoeft geen thermische camera te huren om tocht te vinden. Houd op een winderige dag een aansteker of een strookje dun papier langs de randen van deuren en ramen. Beweegt de vlam of fladdert het papier, dan zit daar een kier. Doe hetzelfde bij de brievenbus en bij stopcontacten op een buitenmuur, want ook daar lekt vaker koude lucht naar binnen dan mensen denken. Werk de hele woning systematisch af, van voordeur tot achterdeur tot elk raam dat open kan, en noteer waar je iets voelt. Zo weet je precies waar je moet beginnen in plaats van overal een beetje te knutselen.
De tochtvaldorpel is de oplossing die de meeste mensen missen
Iedereen kent de plakstrip die je langs de zijkant van een kozijn drukt, maar de grootste kier zit meestal onderaan de deur, en daar werkt zo'n strip nauwelijks. De oplossing daarvoor is een tochtvaldorpel: een smalle metalen of kunststof strip die je onderaan de deur monteert en die automatisch naar beneden zakt zodra de deur dichtvalt. Zodra je de deur weer opent, trekt hij zich terug, zodat je er nergens overheen struikelt. Voor buitendeuren die niet helemaal vlak op de vloer sluiten, is dit vaak effectiever dan drie lagen tochtstrip langs de zijkanten bij elkaar.
Voor een goedkoper alternatief kun je ook een geborsteld dorpelprofiel op maat zagen en vastschroeven onder de deur. Minder onzichtbaar dan een tochtvaldorpel, maar wel een oplossing die je in een half uur zelf klaar hebt.
Je brievenbus is vaker de boosdoener dan je denkt
Een brievenbusklep die niet meer helemaal aansluit, laat op een gemiddelde winderige dag verrassend veel kou door. Een brievenbusborstel, een set stugge haartjes die je aan de binnenkant van de klep monteert, lost dit in tien minuten op en kost een paar euro bij de bouwmarkt. Combineer dit met een tochtvaldorpel en de temperatuur bij je voordeur voelt merkbaar anders aan, zonder dat de thermostaat omhoog hoeft.
Niet elke tochtstrip is hetzelfde
Voor ramen en deuren die je vaak opent, werkt een schuimrubber strip prima, maar die veert na een winter of twee door en moet dan vervangen worden. Voor kozijnen die zelden open gaan, is een siliconenstrip duurzamer: die blijft langer soepel en laat minder snel los. Voor de kier onder een buitendeur raadt Milieu Centraal specifiek een tochtborstel aan in plaats van een gewone strip, en volgens hun cijfers levert het dichten van naden en kieren in een gemiddelde hoekwoning al snel zo'n 90 tot 150 euro besparing per jaar op, deels door minder gasverbruik en deels omdat je de thermostaat een graad lager kunt zetten zonder dat het minder comfortabel aanvoelt.
Er is nog een plek die mensen vaak overslaan: de naad tussen het kozijn en de muur zelf. Bij oudere woningen is die vaak alleen met een dun laagje kit afgewerkt, en na jaren zon en vorst scheurt dat open. Trek met je vinger langs de rand van elk kozijn, en voel je een spleet, dan volstaat een tube acrylaatkit en een kitspuit om het weer dicht te maken. Het is minder zichtbaar dan een tochtstrip op een deur, maar telt op jaarbasis net zo hard mee in je gasverbruik.
Check ook meteen je dakgoot nu je toch bezig bent met het huis winterklaar maken, en plan op tijd het vegen van je schoorsteen als je een open haard of houtkachel hebt. Al die kleine klussen samen schelen meer dan je in één keer zou verwachten.
Dit is het moment om het aan te pakken
Over een paar weken is het geen incidentele koude avond meer, maar wordt tocht een dagelijkse ergernis die je de hele winter meesleept. Nu is het nog droog genoeg om buiten te werken en heb je geen haast, terwijl je in november alles tussen de regenbuien door moet doen. Pak dit weekend een uur, loop met een aansteker langs elke deur en elk raam, en monteer waar nodig een tochtvaldorpel of borstel. Die ene middag klussen bespaart je de rest van het stookseizoen een hoop kou en een merkbaar lagere gasrekening.