Je denkt er pas aan als het al te laat is: die ene leiding naast de buitenmuur, in de kruipruimte of achter de wasmachine die nooit echt warm wordt. Zodra het buiten een paar nachten achter elkaar vriest, kan diezelfde leiding barsten. Niet door een storm of een oude installatie, maar simpelweg omdat bevroren water uitzet en de leiding van binnenuit openscheurt. Met een paar simpele ingrepen nu voorkom je een waterschade die weken aan reparatie en opruimen kost.
Waarom juist deze leidingen risico lopen
Niet elke leiding in huis loopt gevaar. Het gaat om leidingen in ruimtes die niet of nauwelijks verwarmd worden: de kruipruimte, de garage, een onverwarmde bijkeuken, of de meterkast bij de voordeur. Precies daar zitten vaak ook de hoofdkraan en de watermeter. Zorg daarom dat de ruimte waar die twee zich bevinden geïsoleerd en tochtdicht is. Een kier onder de voordeur of een ongeïsoleerde meterkastwand is vaak al genoeg om een leiding te laten bevriezen terwijl de rest van het huis lekker warm blijft.
Ook de buitenkraan hoort in dit rijtje. Sluit de watertoevoer naar de kraan af en laat het laatste stukje leiding leeglopen door de kraan daarna nog even open te draaien. Een kraan die in de grond blijft staan met water erin is vrijwel gegarandeerd de eerste die kapot vriest.
De thermostaat is je goedkoopste verzekering
Je hebt vast al bedacht dat de verwarming 's nachts of tijdens een weekje weg wel een paar graden lager kan. Logisch, want dat scheelt op de energierekening. Alleen: zet de thermostaat niet lager dan 14 graden. Onder die grens koelen onverwarmde hoeken van het huis, zoals de meterkast of een bijkeuken, snel genoeg af om een leiding te laten bevriezen, zelfs als de rest van de woning behaaglijk aanvoelt.
Ga je een paar dagen weg tijdens een vorstperiode, laat dan niet de hele cv uitstaan. Een graad of vijftien houdt de leidingen veilig zonder dat je gas verstookt voor een lege woning. Draai je radiatoren in zelden gebruikte kamers trouwens altijd een klein beetje open, ook als je ze normaal dicht laat. Een volledig koude kamer is precies waar een leiding het eerst bevriest.
Isoleren kost een tientje, een gesprongen leiding kost duizenden
Leidingisolatie is een van de goedkoopste klussen die je in huis kunt doen. Een rol isolatiekous van de bouwmarkt kost een paar euro per meter en je schuift hem simpel om de leiding. Richt je op leidingen in de kruipruimte, langs een buitenmuur, en bij de watermeter. Heb je geen isolatiekous in huis, dan werkt een oude deken of bubbeltjesplastic om de watermeter ook al.
Het verschil met niet isoleren is groot. In 2018 kreeg drinkwaterbedrijf Evides tijdens een strenge vorstperiode op één ochtend 500 storingsmeldingen binnen, tien tot twaalf keer de normale hoeveelheid, terwijl drinkwaterbedrijf Vitens voor 11.15 uur die dag al 579 telefoontjes had gehad. Een nieuwe watermeter kostte destijds minimaal 231 euro, los van de schade aan vloeren, wanden en spullen die het water onderweg aanricht. Dat is precies waarom consumentenprogramma Kassa destijds opriep om leidingen en watermeters te isoleren voordat de vorst toeslaat, niet erna.
Je ziet het vaak eerder dan je denkt
Een bevroren leiding kondigt zich meestal aan voordat hij barst. Komt er plotseling veel minder water uit de kraan, of helemaal niets meer, terwijl je buren wel gewoon water hebben? Dan zit de bevriezing ergens in jouw leiding, niet bij het drinkwaterbedrijf. Ga dan niet wachten tot het dooit. Zet de verwarming in die ruimte hoger, zet een raam of luik open zodat er warme lucht bij kan, of wikkel een in warm water gedrenkte doek om het stuk leiding dat je kunt bereiken. Een föhn op lage stand werkt ook, mits je hem niet te lang op één plek richt.
Gebruik nooit open vuur om een leiding te ontdooien. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is precies waarom drinkwaterbedrijven dit elk jaar weer benoemen: een leiding smelt niet alleen, de combinatie van vuur en een gasleiding of elektra in de buurt is ronduit gevaarlijk.
Zodra je een scheur ziet, draai je de hoofdkraan dicht
Vind je tijdens het controleren een scheur of barst in een leiding, draai dan meteen de hoofdkraan dicht en laat verder alles ontdooien met de kranen open, zodat het resterende water weg kan lopen in plaats van op te stuwen tegen de scheur. Zet emmers onder de kranen voor het water dat er alsnog uitkomt. Pas als de leiding helemaal ontdooid en gerepareerd is, open je de hoofdkraan weer, en doe dat voorzichtig terwijl je blijft kijken of er ergens water lekt.
Belangrijk om te weten: een opstalverzekering dekt waterschade door een gesprongen leiding meestal wel, maar niet als duidelijk is dat je geen enkele voorzorgsmaatregel had genomen terwijl vorst was aangekondigd. Isoleren en de thermostaat op 14 graden houden is dus niet alleen praktisch, het is ook het verschil tussen een vergoede schadeclaim en een eigen rekening.
Wat je deze week nog kunt doen
Je hoeft niet te wachten op de eerste vorstmelding. Loop dit weekend een keer door je huis en let op drie dingen: staat de thermostaat nooit onder de 14 graden als je weg bent, is de buitenkraan afgesloten en leeg, en liggen de leidingen in de kruipruimte of garage nog onbedekt? Dat laatste checklistje duurt een halfuur en bespaart je in de kern van de winter een hoop gedoe. Ben je toch aan het verbouwen of je badkamer aan het vernieuwen, dan is dit ook het moment om meteen te vragen of de installateur de leidingen in koude ruimtes extra isoleert. Wil je je huis sowieso winterklaar maken, lees dan ook ons artikel over de dakgoot controleren en hoe je cv-ketelstoringen voorkomt. Twijfel je of je verzekering dit soort schade dekt, dan helpt ons artikel over een verzekering afsluiten voor je huis om de polisvoorwaarden beter te begrijpen.