De houtkachel staat al maanden koud en dat is precies het moment om aan het stookseizoen te denken. Wie in augustus de schoorsteen laat vegen, slaat een wachtrij over die vanaf oktober alleen maar langer wordt. Toch stellen de meeste huishoudens het onderhoud uit tot de eerste kou, met alle risico's van dien.
Waarom de zomer de beste periode is
Een schoorsteenveger heeft in de zomer alle ruimte in de agenda. Zodra de temperatuur daalt, stromen de aanvragen binnen en moet je soms weken wachten op een afspraak, terwijl je haard dan juist nodig is. Bovendien is de kachel nu koud en schoon genoeg om zonder gedoe te inspecteren. Een gecertificeerde schoorsteenveger controleert het rookkanaal op roet- en creosootaanslag, scheuren en verstoppingen door bijvoorbeeld een vogelnest.
Stook je regelmatig, dan is één keer per jaar vegen het minimum. Gebruik je de kachel als hoofdverwarming of stook je bijna dagelijks, dan raadt de brandweer twee beurten per jaar aan: één na het stookseizoen en één ervoor. Volgens de brandweer ontstaat een schoorsteenbrand doordat opgehoopt roet en creosoot ontbranden, meestal veroorzaakt door het stoken van vochtig of oud hout.
Wat een goede onderhoudsbeurt inhoudt
Naast het vegen van de schoorsteen zelf hoort er meer bij een grondige check. Laat de veger ook de vuurhaard, het deurtje en de afdichtingen controleren op slijtage. Kleine scheuren in het rookkanaal lijken onschuldig, maar zorgen ervoor dat rook en koolmonoxide de verkeerde kant op lekken. Verwijder zelf as en stof met een stofzuiger met asfilter voordat de veger langskomt, dat scheelt tijd en dus kosten.
Wie het huis al toch klaarmaakt voor koelere maanden, kan gelijk kijken naar de luchtkwaliteit binnen. Slechte ventilatie speelt namelijk niet alleen in de zomer op: lees ook waarom schimmel in de zomer niet door het weer komt, maar door ventilatiefouten. Dezelfde afzuiging die vocht tegenhoudt, houdt in de winter ook rook en geur uit de woonkamer.
Droog hout is het halve werk
De kwaliteit van het hout bepaalt voor een groot deel hoeveel aanslag er in de schoorsteen komt. Hout met een vochtpercentage boven de 20 procent verbrandt onvolledig, produceert meer rook en zorgt voor snellere opbouw van creosoot. Onbehandeld hout dat minimaal twee jaar onder afdak heeft gedroogd, geeft de schoonste verbranding. Heb je nu al hout gekocht voor komend seizoen, stapel het dan op een droge, geventileerde plek, niet tegen de buitenmuur waar vocht kan intrekken.
Laat na het stoken altijd een laagje as van twee tot drie centimeter liggen in de haard. Dat klinkt tegenstrijdig met schoonmaken, maar die laag isoleert de bodem en houdt de verbranding stabieler, wat weer minder roetaanslag oplevert.
Koolmonoxide is het onzichtbare risico
Een verstopte of beschadigde schoorsteen is de meest voorkomende oorzaak van koolmonoxidevergiftiging bij houtkachels. Het gas is reukloos en kleurloos, waardoor je een lek pas merkt als het te laat is. Een CO-melder bij het plafond in de buurt van de kachel is daarom geen overbodige luxe, ook niet in een goed onderhouden huis. Let daarnaast op de kleur van de vlam: een blauwe vlam duidt op een schone verbranding, een oranje of rode vlam op zuurstofgebrek en dus meer koolmonoxide.
Twijfel je of je kachel goed is aangesloten, laat dat dan door een erkende installateur checken. Een verkeerd geplaatste kachelpijp is lastig zelf te beoordelen, maar wel een van de grootste risicofactoren.
Zo plan je het praktisch
Bel deze maand nog een gecertificeerde schoorsteenveger, vraag naar het VLOK-keurmerk als extra zekerheid, en plan de beurt in voordat de agenda's volstromen. Combineer het bezoek met een korte inspectie van je haardomgeving: is de vloerbescherming nog intact, staat er niets brandbaars binnen bereik van vonken, en werkt de CO-melder nog? Wie nu een halfuur investeert, stookt vanaf de eerste koude avond zonder zorgen. Overweeg je toch een make-over van de zithoek rond de haard, dan is dit ook het moment om te kijken naar hoe je je huis nu koel houdt zonder airco, want dezelfde ruimte die in augustus verkoeling nodig heeft, moet in november juist warmte vasthouden.
Dit is wat je nu al kunt afvinken
Het stookseizoen begint pas in oktober, maar de voorbereiding hoort in augustus thuis. Een schone schoorsteen, droog hout en een werkende CO-melder zijn geen grote klussen, maar wel de drie dingen die het verschil maken tussen een knusse haardavond en een onnodig risico. Wacht er niet mee tot de eerste kachel weer aangaat.