Honderdveertig jaar lang stond er altijd wel een kraan bij de Sagrada Família. Dit jaar, voor het eerst sinds Antoni Gaudí in 1883 de leiding over het project overnam, staat de hoogste toren er echt af. Met een kruis van 17 meter erop is de basiliek nu 172,5 meter hoog en daarmee officieel de hoogste kerk ter wereld. Wie Barcelona op zijn lijst heeft staan, ziet voor het eerst sinds de bouw begon de volledige skyline die Gaudí in zijn hoofd had.
Honderdveertig jaar bouwen voor dit ene moment
Gaudí zelf heeft er nooit iets van gezien. Hij stierf in 1926, met nog geen kwart van de basiliek af, en wist zeker dat hij de voltooiing niet zou meemaken. "Mijn opdrachtgever heeft geen haast", zei hij er zelf over, verwijzend naar God. De bouw lag eeuwenlang op zijn gat door de Spaanse Burgeroorlog, geldgebrek en het feit dat Gaudí zijn plannen nooit volledig op papier had gezet. Alles wat er na zijn dood kwam, is gebaseerd op gipsmodellen die gedeeltelijk zijn verwoest tijdens de oorlog en later weer zijn samengesteld door zijn opvolgers.
De basiliek wordt nog altijd alleen betaald met entreegeld en donaties, geen overheidssubsidie, en dat is precies waarom de bouw zo lang duurde. Pas toen de bezoekersaantallen vanaf de jaren negentig explosief stegen, kwam er genoeg geld binnen om sneller te bouwen. Zonder de toeristenstroom had de centrale toren er waarschijnlijk nog niet gestaan.
Deze toren maakt Barcelona de hoogste kerk ter wereld
De Toren van Jezus Christus, de hoogste van de achttien torens die de basiliek telt, kwam op 20 februari 2026 structureel af. Met zijn 172,5 meter neemt de Sagrada Família de titel van hoogste kerk ter wereld over van de Ulm Minster in Duitsland, die het record meer dan een eeuw vasthield. Bovenop de toren staat een verlicht keramisch kruis met vier armen, zichtbaar vanaf bijna elk punt in de stad.
Het is niet de enige plek ter wereld waar momenteel aan absolute hoogte wordt gebouwd. Kijk naar de Jeddah Tower, die over twee jaar de hoogste gebouw ter wereld moet worden, al gaat het daar om een kantoortoren en niet om een kerk met honderdveertig jaar geschiedenis.
Paus Leo XIV zegende de toren tijdens een historische mis
Op 10 juni 2026, exact honderd jaar na de dood van Gaudí, hield paus Leo XIV een mis in de basiliek en zegende daarna de nieuwe toren. Zo'n 120.000 mensen stonden in de straten rond de kerk, met onder anderen de Spaanse koning Felipe VI en premier Pedro Sánchez in de kerk zelf. Een koor van zeshonderd stemmen zong tijdens de dienst, die volgens ooggetuigen zo'n negentig minuten duurde. Op de officiële site van de basiliek staat het volledige programma van die dag nog terug te lezen, inclusief de exacte volgorde van zegeningen.
Het was meteen ook een politiek moment: de paus riep tijdens zijn preek op tot vrede en zei dat geloof in Jezus en het aanmoedigen van oorlog niet samengaan. Niet de insteek die je verwacht bij de opening van een toeristische trekpleister, maar precies de toon die bij dit gebouw past.
Wat er nog niet klaar is
De toren staat er, maar de basiliek is nog lang niet af. Het interieur moet volgens de bouwleiding nog tot 2028 verder worden afgewerkt, en de Glorie-gevel, de belangrijkste hoofdingang van het gebouw, is nog volop in aanbouw. Hoofdarchitect Jordi Fauli schat dat er na de toren nog ongeveer tien jaar werk overblijft voordat je kunt zeggen dat de Sagrada Família echt klaar is. Wie dus een rondleiding boekt met de gedachte dat alles al staat, komt nog steigers en bouwvakkers tegen.
Waarom dit gebouw architecten blijft fascineren
Gaudí tekende geen rechte lijnen als het niet nodig was. Zuilen buigen als boomstammen, plafonds golven als duinen en het hele gebouw is opgebouwd uit vormen die hij letterlijk uit de natuur haalde: parabolen, hyperbolen en schroefvormen die hij testte met opgehangen touwtjes en gewichten voordat er een steen werd gelegd. Dat idee, bouwen volgens de logica van de natuur in plaats van de logica van een rechte hoek, is precies waarom architecten er nog steeds pelgrimstochten naar maken.
Het is ook een herinnering dat de grootste architectuurprojecten zelden binnen één leven klaar zijn. Zelfs recentere iconen zoals het Guggenheim Abu Dhabi, het laatste project van Frank Gehry, laten zien hoe een enkele visie decennia kan nawerken nadat de architect zelf al niet meer aan het project werkt. Of neem de manier waarop het nieuwe operagebouw in Shanghai zijn dak inzet als openbare ruimte: ook daar gaat het om een gebouw dat verder denkt dan de functie waarvoor het ooit bedoeld was.
Dit is hét moment om Barcelona weer op je lijst te zetten
Tickets voor de Sagrada Família zijn al maanden vooruit uitverkocht sinds de toren klaar is, dus boek je bezoek ruim op tijd als je de volledige skyline wilt zien zoals Gaudí die ooit bedoeld had. Ga je er toch heen, kies dan voor vroeg in de ochtend: na tien uur schuiven de groepen zich dicht op elkaar voor de ingang en verlies je het gevoel van rust dat het gebouw juist zo bijzonder maakt. En onthoud: wat je nu ziet, is nog niet het eindresultaat. De volgende keer dat je er staat, over een jaar of tien, is de Glorie-gevel misschien ook eindelijk klaar.