Architectuur

Deze huurwoningen wonnen de grootste architectuurprijs

· 5 min leestijd

Elk jaar wacht de architectuurwereld op de RIBA Stirling Prize zoals de filmindustrie wacht op de Oscars. De prijs gaat traditioneel naar glanzende culturele gebouwen, dure kantoortorens of musea met een opvallende gevel. Dit jaar niet. Op 15 oktober 2026, precies op de dertigste verjaardag van de prijs, ging de belangrijkste architectuurprijs van het Verenigd Koninkrijk naar Lion Green Road, een sociaal woningbouwproject in Coulsdon, aan de zuidrand van Londen. Geen glazen toren, geen miljoenenvilla, maar 157 huurwoningen op een voormalig parkeerterrein.

De uitreiking vond plaats tijdens een ceremonie in Old Billingsgate in Londen. De jury bestond uit RIBA-voorzitter Chris Williamson, de architecten Stephanie Macdonald (6a architects) en Tracy Meller (RSHP), bouwfysicus Julie Godefroy, museumdirecteur Will Gompertz van Sir John Soane's Museum en Catherine Winfield van Autodesk. Zij kozen Lion Green Road uit een shortlist met projecten van gevestigde namen uit de Londense architectuurwereld, en dat een sociale woningbouw die lijst won, is precies waarom er dit jaar zoveel over gesproken wordt.

Een parkeerterrein werd het beste gebouw van het jaar

De locatie zelf was al een uitdaging. Lion Green Road ligt op een steil hellend terrein in een geologische kom, met niveauverschillen tot acht meter over de breedte van het kavel. Waar een ontwikkelaar normaal zou kiezen voor de goedkoopste oplossing, bouwden Mary Duggan Architects en Ruff Architects daar in opdracht van de London Borough of Croydon vijf prismatische blokken met dertien zijden, die als een soort kleine heuvels tegen de helling aan liggen.

Elk blok is gedraaid ten opzichte van de buren, zodat elke woning aan twee kanten licht krijgt en balkons nooit recht op elkaar uitkijken. De jury omschreef dat in de officiële citatie zelf als een ontwerp dat "meaningful public benefit" biedt terwijl bewoners toch "high-quality amenity" krijgen, precies de twee dingen die bij hoogbouw doorgaans tegenover elkaar staan. Precies die geduldige aanpak, waarbij het landschap leidend was in plaats van de bouwkosten, maakte volgens de jury het verschil. Wie zich meer aangetrokken voelt tot steden die juist de hoogte in gaan, leest ook ons artikel over de terracotta wolkenkrabber van New York, een heel ander antwoord op dezelfde ruimtevraag.

157 woningen, drie bakstenen en geen enkel spektakel

De gevels zijn opgetrokken uit drie verschillende baksteensoorten, met metselwerk in wisselende patronen. Dat geeft elk blok een eigen identiteit, terwijl het geheel toch als één samenhangende buurt aanvoelt. Binnen de 157 woningen is bewust gemengd: een deel wordt tegen marktprijs verhuurd, een deel sociaal. Niet gescheiden in apart gemarkeerde blokken, maar verweven binnen dezelfde vijf gebouwen.

Architect Mary Duggan verwoordde dat zelf het scherpst in haar reactie op de prijs: "Its transformative values are not expressed through spectacle." Geen opzichtige gebaren dus, maar een woonomgeving die rustig beter wordt naarmate je er langer doorheen loopt. Diezelfde gedachte, dat een woonruimte zijn waarde niet nodig heeft te bewijzen met uiterlijk vertoon, zie je terug in de interieurtrend van bewuste rust die dit jaar in Nederlandse woonkamers opdook.

Waarom de jury juist nu voor een huurwoning kiest

Lion Green Road is pas het vierde woningbouwproject dat de Stirling Prize wint in de dertigjarige geschiedenis van de prijs. RIBA-voorzitter Chris Williamson sprak namens de jury klare taal over wat dat betekent: "Lion Green Road shows that density can be achieved without compromising the quality of the places we create." Hij noemde het project daarnaast "a living landscape", een levend landschap in plaats van een los blok stenen.

Dat is geen toevallige woordkeuze. Het Verenigd Koninkrijk kampt al jaren met een woningtekort, en veel nieuwbouwprojecten worden bekritiseerd om krappe plattegronden en weinig daglicht. Door precies dit project te bekronen, stuurt de Royal Institute of British Architects een signaal naar de hele bouwsector: hoge dichtheid en een prettige woonplek sluiten elkaar niet uit, als je bereid bent om voor elk kavel een eigen oplossing te zoeken in plaats van een standaardblok neer te zetten.

Opvallend is ook dat de jury koos voor het project met de meest doordachte relatie tot de plek zelf. Een hellend, lastig bouwbaar stuk grond wordt in de meeste gevallen afgevlakt of genegeerd. Hier werd het juist het uitgangspunt van het hele ontwerp. Dezelfde spanning tussen beschikbare ruimte en woonkwaliteit speelt in andere steden ook, zoals in ons artikel over de lege kantoren die New York ombouwt tot luxeappartementen.

Wat dit betekent voor de volgende generatie nieuwbouw

Voor wie zelf droomt van een opvallend huis is dit misschien geen directe inspiratie. Maar de keuze van de jury zet wel een trend neer die de komende jaren waarschijnlijk doorsijpelt naar kleinere projecten: bouwen met het bestaande terrein in plaats van ertegen, verschillende woningtypen mengen in plaats van strikt scheiden, en materialen kiezen die een gebouw een eigen gezicht geven zonder dat het om een architect gaat die wil opvallen.

Dat is ook meteen de reden waarom deze uitslag verder reikt dan Engeland alleen. Nederlandse gemeenten worstelen met precies dezelfde puzzel: hoe bouw je voldoende woningen op lastige, versnipperde kavels zonder dat de buurt er een anonieme muur van bakstenen bij krijgt. Lion Green Road laat zien dat het antwoord niet in een duurder materiaal zit, maar in de tijd die je steekt in het lezen van een kavel voordat je de eerste lijn op papier zet. Een architect die acht meter hoogteverschil ziet als probleem, bouwt een ander gebouw dan een architect die het ziet als uitgangspunt.

Lion Green Road bewijst dat je met bakstenen, hellingen en een paar slim gedraaide blokken verder komt dan met glas en marmer alleen. En dat is precies het soort les die ook een opdrachtgever voor een vrijstaande woning kan meenemen naar zijn volgende verbouwing: niet elk probleem op een kavel is een nadeel dat wegontworpen moet worden.

J
Geschreven door Julian Wolters Smart home & vastgoed schrijver

Julian werkt als makelaar in Amsterdam en schrijft in zijn vrije tijd over de woningmarkt, smart home technologie en hoe je je huis slimmer inricht. Zijn eigen appartement is volledig geautomatiseerd: de gordijnen openen bij zonsopgang, de verwarming past zich aan op basis van zijn agenda en zijn koffiezetapparaat start vanuit bed met één commando. Zijn collega-makelaars vinden het overdreven, zijn lezers vinden het briljant. Hij begon met schrijven toen hij merkte dat kopers steeds vaker vragen stelden over domotica en niemand op kantoor daar antwoord op had. Naast technologie schrijft hij eerlijk over de absurditeit van de Amsterdamse huizenmarkt, een onderwerp waar hij dagelijks mee te maken heeft. Zijn meest gelezen artikel ging over hoe je een studio van dertig vierkante meter slim inricht, geschreven vanuit persoonlijke ervaring.